zaterdag 20 september 2014

Goor : des-oriëntatie door mist?

Vandaag hebben we in de achtertuin op de Leliestraat in goor weer een vangsessie gehouden voor het project RINGmus. De ochtend begon met zware dauw en meteen bij het krieken van de dag kwam er ook nog eens dikke mist opzetten. Dat betekent weinig goeds voor de vangsten. De eerste ronde leverde dan ook maar 1 vogel op. Wel een nieuwe soort voor onze tuin.... een zwartkop. Niets bijzonders in deze tijd van het trekseizoen trekken ze met vele duizenden door onze contreien, maar hier in de tuin hebben we er nog niet eerder eentje waargenomen. Tijdens de tweede ronde zag ik er zelfs nog drie in de struiken bij de achterburen zitten. wat op dat moment nog veel verrassender was : er hing in het net dat pal naast de vijver staat zomaar een andere nieuwe tuinsoort, een kleine karekiet !!!!

Foto: kleine karekiet als tuinvangst !

Dan sta je wel even vreemd te kijken in je stadstuintje met verder helemaal geen riet in de verre omgeving. de enige verklaring die ik kan geven voor dit gedrag van deze soorten die we anders hier nooit zien is dat ze tijdens hun trekvlucht gedesoriënteerd zijn geraakt door de dichte mist en op de eerste beste plek waar ze ook maar iets herkenbaars wisten te ontwaren naar beneden zijn gedoken.
De mist bleef hardnekkig hangen en daardoor bleven de verdere vangsten zoals verwacht erg tegenvallen. Ook de huismussen hadden al snel door dat die gordijnen met al die parels eraan niet zo aantrekkelijk waren om tegenaan te vliegen. af en toe maakte er toch een vogel een beoordelingsfoutje en belandde toch tussen de gordijnen... Zo ook een inmiddels al volledig uitgekleurde jonge merel. Het was een eerstejaars vrouwtje dat alleen nog als eerstejaars te herkennen was door 2 ongeruide kleine dekveertjes op de vleugelboegen die nog de bruine kleur van het jeugdkleed hadden. Verder was het een opvallend donker exemplaar met een heel grijs kleed, eigenlijk zoals we ze medio november altijd op Schiermonnikoog vangen, zie de foto's.




Foto's: merel-vrouw eerste kalenderjaar, grijs kleed.

Als derde en laatste nieuwe tuinsoort werd er tijdens het opruimen van de netten nog een mannetje goudhaan gevangen. Hoe een dag met weinig vogels toch heel leuk kan zijn..



Foto: larven van de Elzenbladwesp (Craesus septentrionalis).


Foto: Atalanta op vlinderstruik, t is nog steeds zomer !

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
---------------------------------------------------

Heggenmus 2 / -
Goudhaantje 1 / -
Roodborst 1 / -
Pimpelmees 3 / 1
Merel 1 / -
Koolmees 1 / 1
Kleine Karekiet 1 / -
Huismus 3 / 2
Zwartkop 2 / -
----------------------------------------------------------
Totaal: 19 exemplaren, 9 soorten, 6:30 uren

maandag 15 september 2014

Vrijdag 12 September Vlieland : de laatste vangochtend...

Afgelopen nacht zijn we voor het eerst deze periode in de gelegenheid geweest om het lokgeluid gedurende de nacht te laten spelen. Het was een uitgelezen geschikte nacht voor vogeltrek en ook de vogeltrekradar gaf goede metingen weer. Bij de geluidstrack die we deze nachtelijke uren hebben kunnen spelen zat ook een stukje zang van de roodborst in. Één van de soorten die dit jaar net als de heggenmus extreem vroeg uit Scandinavië en/of Oost-Europa lijkt te vertrekken want we hoorden afgelopen weken iedere ochtend al uitgebreid getik van invallende roodborsten. Bovendien zijn langs de Nederlandse westkust al opmerkelijke aantallen van deze soort gevangen en is er in Noord-Frankrijk zelfs al een roodborst gecontroleerd met een Stockholm-ring. Dan weet je wel genoeg hoe de trek van die soort er voor staat.
De eerste ronde langs de netten wees ons direct op een verstandig besluit, overwegend roodborsten en zwartkoppen bevolkten de netten.
Meteen vanaf de eerste ronde kreeg ik hulp van Leon Kelder die op het eiland is gearriveerd om in het komende weekend deel te nemen aan de integrale wadvogeltelling. Dat kwam handig uit want met zo'n 50 vogels in de eerste ronde is het altijd goed om met z'n drieën te zijn. De roodborsten werden in de netten goed aangevuld met zwartkoppen, maar eerlijk gezegd had ik daar meer exemplaren van verwacht. Tussen die eerste zwartkoppen zat een exemplaar met een overduidelijk afwijkende vleugel, heel kort en een korte handpenprojectie, wellicht één van de groep vogels van zuidoostelijke origine. meer nog dan de zwartkoppen was het opvallend dat er opnieuw meer tuinfluiters gevangen werden.
In de eerste ronde zat er ook meteen weer een waterral in één van de inloopkooien. De vogel had een ring aan de rechter tarsus en kon dus niet door mij geringd zijn. Het bleek dan ook een hier geringde en inmiddels adulte vogel uit het seizoen 2013 te zijn. Leuk, een erg plaatstrouwe lokale vogel of al op reis en aangekomen in het overwinteringsgebied? Dat laatste zou maar zo kunnen want hij moet vorig jaar aan het eind van het seizoen in November pas geringd zijn.
In de tweede ronde vingen we weer eens een sperwergrasmus, inmiddels de 10e van het seizoen voor het vogelringstation, en dat nog wel, ik zeg het wederom, met beperkt geluid. Tegen een uur of negen nam ook het aantal gekraagde roodstaarten toe, ook van die soort was duidelijk een nieuwe groep op het eiland aangekomen, net zoals ook de tapuiten zich ineens weer in grotere aantallen lieten zien.
Net zo snel als de vogels verschenen liepen na 10 uur de vangsten terug. Inmiddels was dan ook de zon meer en meer vertegenwoordigd en dat betekent dus veel zichtbare netten. Hanneke ging al vroegtijdig terug naar ons verblijfadres om op te ruimen want we moeten het huisje de zwaluw vandaag helaas verlaten ivm het wadvogeltelweekend.

Om 12 uur ruim ik de boel ook op en sluit de netten. Onze Septemberperiode zit er al weer op. We mogen uiterst tevreden terugkijken op het feit dat we alle dagen in deze periode hebben kunnen vangen en er geen vangdag door slecht weer heeft hoeven uitvallen. Domper was vanzelfsprekend de beperkte mogelijkheid voor gebruik van geluid. Hierdoor hebben we veel van de doortrekpiek van boompieper en heggenmus moeten missen, twee soorten die je echt met geluid naar je vangplek moet lokken, vooral de vinkenbaan moet dan zijn werk doen. Volgend jaar beter hopen we maar, maar het blijft ieder jaar kwetsbaar op een plek waar we geen beschikking over aansluiting op het lichtnet hebben. Eind Oktober keren we terug naar de Vinkenbaan, voor nu wensen wij onze opvolger Hans van Heijningen succes voor zijn ringweek.



Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
------------------------------------------------------------

Waterral - / 1
Kleine Karekiet 6 / -
Graspieper 1 / -
Sperwergrasmus 1 / -
Winterkoning - / 2
Grasmus 1 / -
Heggenmus 1 / -
Tuinfluiter 19 / 2
Roodborst 27 / 1
Zwartkop 39 / -
Gekraagde Roodstaart 6 / 1
Tjiftjaf 1 / -
Paapje 1 / -
Grauwe Vliegenvanger 1 / -
Merel 1 / 1
Bonte Vliegenvanger 1 / -
Zanglijster 1 / -
Spreeuw 1 / -
Rietzanger 3 / -
Vink 1 / -
-------------------------------------------------------------
Totaal: 120 exemplaren, 20 soorten, 5:30 uren

donderdag 11 september 2014

Vlieland : de herfst terug de koelkast in.

Afgelopen nacht was weliswaar een nacht met toch nog steeds doorstaande wind, maar de vogeltrekradar gaf eindelijk eens serieuze trek. Zie hieronder de grafiek zoals de metingen op de website van het Flysafe bird avoidance model worden weergegeven.


Het bleef echter aanvankelijk wederom erg rustig. De eerste ronde slchts 5 vogeltjes in de volledige opstelling, de tweede ronde zelfs maar 4. Maar net als de gehele afgelopen week werd het weer een 'druppeldag' waarop het met mindere aantallen toch de hele dag een beetje gelijkmatig blijft doorlopen. Vanaf een uur of 9 verschenen er vooral opvallend veel gekraagde roodstaarten en bonte vliegenvangers op de baan en zagen we ook meer en meer tapuiten. In de lucht goede aankomst van heggenmussen maar die gingen stevig door en kwamen niet naar de grond. Zo ook voor het eerst dit seizoen pas goede trek van graspiepers.
Helaas bleef de wind met 5 bft uit het Noordoosten flink doorstaan en dat zorgt hier toch voor een flinke terugval in de vangsten terwijl er voldoende vogels op het eiland zitten.
Het werd een heerlijke zonnige dag, de herfst die we dus al beleefd hebben kon vandaag in ieder geval nog weer eventjes de koelkast in.


Foto : Sperwergrasmus (Sylvia nisoria), eerste kalenderjaar. we zitten nu op 9 exemplaren voor dit seizoen.


Foto: En weer verlaat een geringde vogel de ringhut door onze nieuwe 'lanceerbuis'.


Foto: Reparatie van de lekkende vijver op het slag, Carl's voetenbad werkt weer.



Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
------------------------------------------------------

Heggenmus 1 / -
Tuinfluiter 4 / 1
Roodborst 4 / 1
Zwartkop 5 / 2
Gekraagde Roodstaart 9 / -
Tjiftjaf 2 / -
Tapuit 3 / -
Fitis 7 / -
Rietzanger 1 / -
Goudhaantje 3 / -
Kleine Karekiet 10 / 3
Bonte Vliegenvanger 3 / -
Sperwergrasmus 1 / -
Rietgors 1 / -
Grasmus 1 / -
------------------------------------------------------
Totaal: 62 exemplaren, 15 soorten, 8:00 uren.

woensdag 10 september 2014

Vlieland :kleinschalige aankomst...

Het wordt saai, maar we hadden min of meer weer een herhaling van zetten. De wind in de zelfde onhandige hoek, weinig beweging op de vogeltrekradar en op de ringbaan.... Toch gaf het eerste rondje een sprankje hoop want er hingen ineens een paar kleine karekieten, rietzangers en een sprinkhaanzanger in de netten bij het geluid. Het zakte vanaf de derde ronde echter net zo hard weer in als de hele voorgaande week. Een grote groep spreeuwen hield zich enige tijd op in de struiken naast de netten en zorgden daarmee voor enige spanning. Maar goed, je komt dan weer in de situatie terecht dat je ronduit verbaasd bent dat al die bewegingen maar drie spreeuwen in de netten hebben opgeleverd waarvan er dan ook nog 2 ontsnappen voordat je er 1 uit het net hebt gehaald.... We hebben dus nog weer een aantal werkzaamheden aan de baan kunnen verrichten. Vanmorgen zaten er wel ineens weer leuke aantallen bonte vliegenvangers in de polder, we vingen er nog 7 van. Tijdens het sluiten van de netten sprong er precies op de plek waar gisteren de beflijster werd gevangen nog een sperwer-vrouw uit het net en we hebben nog kunnen genieten van een gigantische wolk wintertalingen die met zeker meer dan 10.000 tegelijk van hoog kantelend de landing inzetten op het Posthuyswad achter de 4e Kroonspolder. Wat een enorm imposant gezicht is dat toch altijd weer.... Met een enorme snelheid, als waren het steentjes, kantelen de eenden naar beneden. Een wonder dat ze nog op tijd weten af te remmen ook nog. Bij terugkomst op de Zwaluw nog een andere waarneming : een kwartel sprong op uit het zandige randje van het zandpad dat naar de zwaluw leidt. Niet zo'n gekke plek met die enorme vergrassing die zich hier heeft ontwikkeld.


Foto: licht aan het eind van de tunnel?

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
-------------------------------------------------------

Boompieper 1 / -
Zwartkop 3 / 2
Winterkoning - / 1
Tjiftjaf 3 / -
Heggenmus 3 / -
Fitis 4 / -
Roodborst 3 / -
Bonte Vliegenvanger 7 / -
Sprinkhaanzanger 1 / -
Spreeuw 1 / -
Rietzanger 4 / -
Vink 1 / -
Kleine Karekiet 5 / 1
Kneu 1 / -
Tuinfluiter 2 / 2
--------------------------------------------------------
Totaal: 45 exemplaren, 15 soorten, 6:45 uren.

dinsdag 9 september 2014

Vlieland : help het wordt al herfst.... Beflijster !

Voor het eerst in deze periode was de polderweg tijdens het naar de baan fietsen een klein beetje nat. Het was zwaar bewolkt maar toch was het schijnsel van de volle maan zo sterk dat je geen zaklamp nodig had om te zien wat je deed of waar je was.
Alle netten stonden op tijd weer open, ondanks de wind die toch stevig doorstond met een kracht van 4 bft was het mogelijk om alles wel gewoon open te zetten. Wat dat betreft zat de wind voor onze vinkenbaan in de juiste hoek. Er was vanmorgen wederom niets te zien of te horen dat op enigerlei wijze deed denken aan trek. Kortom, het werd een herhaling van zetten ten opzichte van de afgelopen dagen. 4 vogels in de eerste ronde en 5 in de tweede. Tijdens die tweede ronde sprong er uit de struiken naast het paadje luid schetterend een lijster voor ons uit. Het geluid deed meteen een belletje rinkelen, maar in een fractie van een seconde ging ook meteen door mijn hoofd: "maar nu toch nog niet?" Maar toch wel !!! vlak voor ons sprong en beflijster in het net. Een sprintje was niet eens nodig en even later stond ik met een eerstejaars beflijster-man in de handen. Dat is voor VRS Vlieland de vroegste najaarsvangst in het jaar van deze soort. Normaal gesproken worden de eersten hier gevangen na circa 20 September of nog later. We kunnen dus wel atellen dat de herfst nu toch echt is begonnen....






Foto's : Beflijster (Turdus torquatus), eerste kalenderjaar man.

Tijdens het wachten voor de volgende ronde landde er ineens een boomvalk in het hout. Een eerstejaars vogel die er een beetje mottig uitzag en bij nadere beschouwing zagen we dat de complete toppen van alle staartpennen waren afgebroken. Dat gaf de vogel een merkwaardig silhouet met zo'n korte staart. Hij zat helaas te kort in het hout om er een foto van te maken.

Verder verliep de vangdag heel erg vlak met af en toe een paar vogels per ronde. Daarbij nog even een kleine opleving waarbij ineens bonte vliegenvangers in het terrein zaten. Daarvan vingen we er toch nog 4. Door de rust met de vangsten hebben we nog alle tijd gehad om op de baan nog wat werkzaamheden te verrichten, vooral fijnafstemming van de rallenkooien nemen daarvoor nogal wat tijd in beslag. Om 15 uur waren de netten weer gesloten en fietsten we samen met Maaike en Anne, twee muzikanten die we vorig jaar hebben leren kennen tijdens het popfestival 'into the great wide open' terug naar de zwaluw voor een lekkere pot thee en verhalen over de Wadden en muziek.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
--------------------------------------------------------

Boompieper 1 / -
Tuinfluiter - / 3
Winterkoning - / 1
Zwartkop 3 / -
Heggenmus 1 / -
Tjiftjaf 1 / -
Roodborst 1 / 1
Fitis 3 / -
Beflijster* 1 / -
Goudhaantje 1 / -
Zanglijster 1 / -
Bonte Vliegenvanger 4 / -
Rietzanger 5 / -
Spreeuw 2 / 1
Kleine Karekiet 3 / 1
Groenling 1 / -
Grasmus 1 / -
Kneu 1 / -
--------------------------------------------------------
Totaal: 37 exemplaren, 18 soorten, 7:30 uren.

maandag 8 september 2014

Vlieland : ringen in een bijna leeg duin.

De dag begon met een fietstocht onder een prachtige sterrenhemel en een laag staande volle maan. Op de vinkenbaan aangekomen leek het alsof ik niet alleen op de baan was. Regelmatig kreeg ik het gevoel alsof er iemand met een zaklamp aan het bijschijnen was.
In de struiken was het weer heel stil, wederom een ritselindex nul komma nul dus. Maar ja, dat is niet zo heel gek als we geen nachtgeluid draaien.... Al tijdens het openschuiven van de netten zie ik de maan steeds meer oranje worden en langzaam maar zeker achter het dak van één van de gebouwen van het cavalerie-schietkamp zakken.
Even later loop ik de eerste ronde en dan zit er meteen een waterral in één van de twee kooien. Verder slechts 3 andere vogels. De volgende ronde is zoals te verwachten beter, maar geeft meteen ook duidelijk aan hoe de zaken er voor staan, het zal geen beste vangsessie worden.... Bij die tweede ronde hangen in 1 kort net langs de dijk 2 vogels, een zwartkop met een Belgische ring en daarnaast een ongeringde sperwergrasmus. Een mooi exemplaar (haast vanzelfsprekend een eerstejaars vogel) want bij deze vogel begint de iris al wat te verkleuren en de vogel is ook al iets meer contrastrijk getekend. De zwartkop blijkt een paar dagen geleden door ons al eerder te zijn gevangen.



Foto: Sperwergrasmus (Sylvia nisoria), een eerstejaars vogel maar al wel met een beginnend naar geel verkleurende iris.

We constateren dat het eiland de afgelopen nacht alleen maar verder is leeggelopen en dat we wederom een dag beleven met waarschijnlijk hoofdzakelijk achtergebleven vogels die inmiddels al rondscharreldend onze netten kruisen. Ook is het duidelijk dat er vandaag veel minder spreeuwen rondvliegen, dat waren er afgelopen week 10.000-en en daar is nog maar een schijntje van over. We vangen er nog wel een paar, allen weer juveniele vogels. Ook zien we veel minder zwaluwen. De volgende fase van de najaarstrek is duidelijk begonnen.


Foto: Één van de spreeuwen wist een gaatje in een bewaarzakje verder open te peuteren maar werkte zich vervolgens vast. Gevalletje van bindingsangst en geen zin in een ring?

Verder druppelt het iedere ronde een beetje in gelijke aantallen door. Vandaag beginnen de piepertjes pas echt voor het eerst te reageren op geluid en willen ze af en toe wel even in het hout komen kijken. Vooral boompiepers laten zich vaak zien en horen en als we op een gegeven ogenblik een kop koffie zitten te drinken ontdek ik ineens nietsvermoedend dat er zomaar 2 boompiepers op het slag lopen.... Til !... en beide vogels kunnen even later geringd een rondje voor ons aan het werk als lokker. Dat werkt en even later vangen we een derde exemplaar. Daar bleef het echter bij want er kwamen geen vogels meer overvliegen.


Foto: het vinkenbaantje had vandaag weer aantrekkingskracht en dan vooral vanwege het vijvertje op het slag.

De wind was vanmorgen vroeg al Noordwest 3 bft en haalt rond het middaguur aan tot 5 bft. Dit zorgt er in combinatie met het nog verder terugvallen van de vangsten voor dat we besluiten om vandaag nog maar iets vroeger te gaan sluiten. Om 13 uur kunnen we terugfietsen naar de Zwaluw.


Foto: rups van de Donsvlinder (Euproctis similis).

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
-------------------------------------------------------

Waterral 2 / -
Grasmus 1 / -
Boompieper 3 / -
Tuinfluiter 1 / 3
Roodborst 2 / 1
Zwartkop 9 / 1
Witgesterde Blauwborst - / 1
Tjiftjaf 4 / -
Sprinkhaanzanger 1 / -
Fitis 3 / 1
Rietzanger 2 / -
Goudhaantje 1 / -
Kleine Karekiet 2 / 1
Pimpelmees - / 1
Sperwergrasmus 1 / -
Spreeuw 8 / -
Braamsluiper 1 / -
Rietgors - / 1
------------------------------------------------------
Totaal: 51 exemplaren, 18 soorten, 6:15 uren.

zondag 7 september 2014

Vlieland : into the great wide open....

Dat is zo ongeveer wel de goede omschrijving die zowel betrekking kan hebben op het popfestival dat hier dit weekend plaatsvindt, als ook op het fenomeen vogeltrek waar wij proberen een goed beeld van te krijgen. Into the great wide open is namelijk precies waar een vogel aan begint op het moment dat hij/zij vertrekt voor een reis in de grote leegte die het luchtruim heet.
Afgelopen nacht stond ik nog even buiten om te kijken naar de fenomenale sterrenhemel van het donkere Vlieland. dat feest ging ditmaal niet door want het was zwaar bewolkt. Wat ik wel kon waarnemen was het geluid van het festival op ruim 7 km afstand dus... dat kan van overtrekkende vogels niet gezegd worden.....
Vanochtend was het nog steeds zwaar bewolkt en moest ik tegen een zwak windje in naar de baan fietsen. Een einde aan de voor najaarsringers ideale oostelijke windrichting waarbij wij hier met de wind in de rug naar de vinkenbaan kunnen fietsen.
Het bleef net zoals we de afgelopen week al eerder hebben ervaren aanvankelijk langer dan normaal rustig op de baan. weinig beweging onder de vogels. Zouden ze uitslapen zoals de meeste festivalgangers???? Kennelijk wel want vanaf de derde ronde begon het lekker te lopen. Bij de vangsten weer een leuke reeds geringde vogel. Nee, niet weer een buitenlandse ring, maar een zwartkop met een Nederlandse ring van elders. En dat is als je op een voor vogels toch redelijk geïsoleerd liggend eiland aan het ringen bent toch net zo leuk als het vangen van een vogel met een buitenlandse ring. Op dat moment realiseer je je immers dat je met een vogel van doen hebt die zeker buiten het eiland is geweest of is geboren. Afwachten wanneer we de ringgegevens in ons digitale postvakje kunnen zien verschijnen.
Het algehele kenmerk van het verloop van de vangdag kan zich het beste laten omschrijven als een herhaling van zetten, maar wel met duidelijk minder aankomst van nieuwe vogels (dat gaf de radar ook aan). Veel van de vogels die we vandaag vangen zijn net als gisteren graatmager en hebben al zeker geen trekvet. Uitzonderingen daargelaten natuurlijk want er zaten ook wel een paar individuen bij de ongeringde vogels die bomvol met trekvet zaten. Vaak zijn dat simpelweg vogels uit dezelfde trekrush van in dit geval 2 dagen geleden die er gewoon net iets langer over gedaan hebben om in één van onze mistnetten te belanden.
Om 11 uur was het weer tijd voor de Zondagse editie van de excursie op de Vinkenbaan. 10 mensen hadden de moeite genomen om de fietstocht van 9 km naar ons plekkie op het einde van het begroeide deel van het eiland te ondernemen. Daar hadden ze gezien hun reactie geen van allen spijt van. We waren dan ook in staat om ze een mooi palet aan vogels te laten zien, inclusief populaire soorten als roodborst en fitis. Sperwergrasmussen lieten vandaag verstek gaan....

Omdat er nog een aantal klusjes uitgevoerd moesten worden hebben we de netten vandaag net iets langer open laten staan, daardoor komen we morgen nog weer iets beter beslagen ten ijs, een paar netten zijn vervangen en de reikwijdte van de opstelling van de rallenkooien is met meerdere meters leiwiek uitgebreid.




Foto's : kunst-installaties op het festival into the great wide open.


wij hadden zo onze eigen installatie......

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
-------------------------------------------------------

Waterral 1 / -
Tuinfluiter 8 / 1
Graspieper 1 / -
Zwartkop 49 / 8
Winterkoning 2 / -
Tjiftjaf 2 / -
Heggenmus 2 / -
Fitis 10 / -
Roodborst 3 / -
Bonte Vliegenvanger 1 / 1
Gekraagde Roodstaart 1 / -
Pimpelmees - / 1
Sprinkhaanzanger - / 1
Koolmees - / 2
Rietzanger 3 / 1
Spreeuw 2 / -
Kleine Karekiet 6 / 2
Groenling 2 / -
Braamsluiper 2 / -
Kneu 1 / -
Grasmus 2 / -
Rietgors 1 / -
------------------------------------------------------
Totaal: 116 exemplaren, 22 soorten, 8:45 uren